{"id":3693,"date":"2023-05-26T14:00:45","date_gmt":"2023-05-26T12:00:45","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowchanka.eu\/?p=3693"},"modified":"2023-05-26T14:00:54","modified_gmt":"2023-05-26T12:00:54","slug":"o-osobliwosciach-tradycyjnego-obuwia-krakowian","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal\/o-osobliwosciach-tradycyjnego-obuwia-krakowian","title":{"rendered":"O osobliwo\u015bciach tradycyjnego obuwia krakowian"},"content":{"rendered":"\n

Obuwie naszych przodk\u00f3w nie by\u0142o na tyle zr\u00f3\u017cnicowane, jak ma to miejsce dzisiaj. Kobiety nie mia\u0142y tak szerokiego wyboru obuwia, a m\u0119\u017cczy\u017ani zazwyczaj nosili wysokie buty. M\u00f3wi\u0105c o strojach narodowych, najcz\u0119\u015bciej zwracamy uwag\u0119 na ich warstwy zewn\u0119trzne. Szczeg\u00f3lnie na bogato zdobione, \u015bwi\u0105teczne elementy ubioru, omijaj\u0105c lub pozostawiaj\u0105c niezauwa\u017conymi szczeg\u00f3\u0142y, w tym buty. Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c, jakie obuwie zak\u0142adali dawni mieszka\u0144cy Krakowa. Wi\u0119cej na krakowchanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawostk\u0105 jest, \u017ce Krakowianie przed za\u0142o\u017ceniem but\u00f3w owijali stopy owijaczami (onuczami), czyli kawa\u0142kiem lnianej tkaniny. Zim\u0105 i w ch\u0142odniejsze dni do but\u00f3w by\u0142a te\u017c wpychana s\u0142oma, kt\u00f3ra lepiej utrzymywa\u0142a ciep\u0142o i zapobiega\u0142a odmro\u017ceniom.<\/p>\n\n\n\n

Charakterystyczne cechy tradycyjnego obuwia damskiego w Krakowie<\/h2>\n\n\n\n

Od pocz\u0105tku XIX wieku kobiety w Krakowie nosi\u0142y pod butami po\u0144czochy, kt\u00f3re by\u0142y r\u0119cznie robione z domowej we\u0142ny. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y one bia\u0142e, ale w r\u00f3\u017cnych regionach noszono je tak\u017ce w innych kolorach, np. czerwonym lub ze wzorami. Po\u0144czochy by\u0142y przewi\u0105zywane wst\u0105\u017ck\u0105 lub kawa\u0142kiem tkaniny. Na ch\u0142odniejsze dni wybierano po\u0144czochy powy\u017cej kolana, a na ciep\u0142e – do kolana.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Wikipedia<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Kobiety nosi\u0142y buty podobne do m\u0119skich, ale nieco w\u0119\u017csze i bardziej dopasowane. Co ciekawe, najwcze\u015bniejsze buty by\u0142y wykonywane o tym samym kroju, czyli bez rozr\u00f3\u017cniania prawej i lewej stopy. Oko\u0142o po\u0142owy dziewi\u0119tnastego wieku do u\u017cytku wesz\u0142y sznurowane buty z niskim obcasem. Nadal jednak by\u0142y noszone buty z cholewami, tak\u017ce z wyci\u0119ciami. Uwa\u017cano, \u017ce ilo\u015b\u0107 wyci\u0119\u0107 na wierzchu wskazywa\u0142a na zamo\u017cno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bciciela obuwia.<\/p>\n\n\n\n

Poniewa\u017c buty by\u0142y drogie, nie ka\u017cda kobieta mog\u0142a sobie na nie pozwoli\u0107. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce buty by\u0142y przekazywane z pokolenia na pokolenie, a zak\u0142adano je tylko na najwi\u0119ksze uroczysto\u015bci, \u015bwi\u0119ta i do ko\u015bcio\u0142a. Na przyk\u0142ad, aby nie uszkodzi\u0107 but\u00f3w, zak\u0142adano je tu\u017c przed wej\u015bciem do ko\u015bcio\u0142a, a po drodze chodzono w innych butach lub boso.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Tradycyjne obuwie krakowian \/ Folkstar<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

Je\u015bli chodzi o kolor, to warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w dawnych czasach buty by\u0142y robione z czarnej lub naturalnej sk\u00f3ry (np. mokasyny). W\u00f3wczas pojawia si\u0119 pytanie, sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 czerwone buty do stroju narodowego? Jest to wynik tzw. mody krakowskiej i konsekwencja ozdabiania i stylizowania tradycyjnych stroj\u00f3w narodowych.<\/p>\n\n\n\n

W polskiej kulturze narodowej wyst\u0119powa\u0142y buty ozdobione kolorow\u0105 sk\u00f3r\u0105 na wierzchu, a w centralnej Polsce kobiety sznurowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c buty r\u00f3\u017cowymi, czerwonymi i zielonymi wst\u0105\u017ckami. W tradycyjnych strojach wiejskich nie by\u0142o jednak czerwonych but\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Obuwie \u015bwi\u0105teczne – czarne karbowane buty z cholew\u0105 – by\u0142y ozdobione przeszytym szwem, czasem czerwon\u0105 sk\u00f3r\u0105. Z czasem zast\u0105pi\u0142y je czarne, sznurowane buty. Zamo\u017cniejsze gospodynie nosi\u0142y pod fartuchami worki zawieszone na sk\u00f3rzanym pasku.<\/p>\n\n\n\n

Istnia\u0142y dwa rodzaje obuwia dla krakowskich kobiet – tzw. wysokie buty ze sznur\u00f3wkami. Czarne buty mia\u0142y szew z boku. Na przegubie nad kostk\u0105 znajdowa\u0142y si\u0119 wyci\u0119cia, a obcas by\u0142 zw\u0119\u017cony i do\u015b\u0107 wysoki. Drugim rodzajem obuwia by\u0142y buty na wysokim obcasie sznurowane z przodu. Najcz\u0119\u015bciej by\u0142y one wykonane ze sk\u00f3ry ciel\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

Tradycyjne obuwie m\u0119skie w Krakowie<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"
Tradycyjne buty krakowian \/ Folkstar<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n

W dni \u015bwi\u0105teczne m\u0119\u017cczy\u017ani nosili wysokie buty z cholew\u0105. Buty w stylu w\u0119gierskim by\u0142y wykonane ze sk\u00f3ry, z dwoma panelami, kt\u00f3re tworzy\u0142y wierzch but\u00f3w. Przeszycia znajdowa\u0142y si\u0119 po obu stronach but\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Polskie buty uwa\u017cane by\u0142y za bardziej eleganckie. Wykonywane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c z dw\u00f3ch kawa\u0142k\u00f3w sk\u00f3ry, ale jeden z nich stanowi\u0142 podstaw\u0119, a drugi wierzch, przyszywany z ty\u0142u but\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Podstawowym obuwiem by\u0142a para but\u00f3w z podwy\u017cszonym wierzchem i szwem z ty\u0142u. Buty te nie mia\u0142y obcas\u00f3w, ale mia\u0142y wysokie podkowy. Buty z obcasami by\u0142y bardziej popularne w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Polskie buty by\u0142y r\u00f3wnie\u017c karbowane przy kostce. P\u00f3\u017aniej m\u0119\u017cczy\u017ani nosili buty do kolan, kt\u00f3re by\u0142y w\u0119\u017csze od tych opisanych powy\u017cej. Poniewa\u017c takie buty trudno by\u0142o zdj\u0105\u0107, powszechniejsze sta\u0142y si\u0119 botki.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Obuwie naszych przodk\u00f3w nie by\u0142o na tyle zr\u00f3\u017cnicowane, jak ma to miejsce dzisiaj. Kobiety nie mia\u0142y tak szerokiego wyboru obuwia, a m\u0119\u017cczy\u017ani zazwyczaj nosili wysokie buty. M\u00f3wi\u0105c o strojach narodowych, najcz\u0119\u015bciej zwracamy uwag\u0119 na ich warstwy zewn\u0119trzne. Szczeg\u00f3lnie na bogato zdobione, \u015bwi\u0105teczne elementy ubioru, omijaj\u0105c lub pozostawiaj\u0105c niezauwa\u017conymi szczeg\u00f3\u0142y, w tym buty. Przyjrzyjmy si\u0119 wi\u0119c, […]<\/p>\n","protected":false},"author":273,"featured_media":2472,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1033],"tags":[2000,1788,2001,1710,1899,1998,2004,1999,1900,2002,2003,1709],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[66],"class_list":{"0":"post-3693","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-styl-i-uroda","8":"tag-charakterystyczne-cechy-tradycyjnego-obuwia-damskiego-w-krakowie","9":"tag-historia-mody","10":"tag-kobiety-w-krakowie","11":"tag-kobiety-z-krakowa","12":"tag-moda-w-krakowie","13":"tag-o-osobliwosciach-tradycyjnego-obuwia-krakowian","14":"tag-obuwie-meskie-w-krakowie","15":"tag-obuwie-naszych-przodkow","16":"tag-rozwoj-mody","17":"tag-tradycyjne-obuwie","18":"tag-tradycyjne-obuwie-meskie-w-krakowie","19":"tag-znane-kobiety","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","21":"motype-eternal","22":"moformat-vlasna"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3703,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3693\/revisions\/3703"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3693"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3693"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3693"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}