{"id":4028,"date":"2023-11-25T00:11:56","date_gmt":"2023-11-24T23:11:56","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowchanka.eu\/?p=4028"},"modified":"2023-11-25T00:12:04","modified_gmt":"2023-11-24T23:12:04","slug":"jedna-z-pierwszych-studentek-uniwersytetu-jagiellonskiego-ciekawostki-o-janinie-kosmowskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal\/jedna-z-pierwszych-studentek-uniwersytetu-jagiellonskiego-ciekawostki-o-janinie-kosmowskiej","title":{"rendered":"Jedna z pierwszych studentek Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego: ciekawostki o Janinie Kosmowskiej"},"content":{"rendered":"\n

Dzi\u015b trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce kiedy\u015b kobiety by\u0142y pozbawione wielu normalnych i zwyczajnych rzeczy. Jeszcze pod koniec XIX wieku na polskich uniwersytetach nie mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 dziewczyn – uwa\u017cano, \u017ce nie potrzebuj\u0105 one wy\u017cszego wykszta\u0142cenia, \u017ce ta cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci ma zupe\u0142nie inn\u0105 rol\u0119 i cel w \u017cyciu. Trwa\u0142o to tak d\u0142ugo, a\u017c pewnego dnia kobietom zosta\u0142o przyznane prawo, na kt\u00f3re zas\u0142ugiwa\u0142y, podaje strona krakowchanka.eu<\/a>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Dla wielu os\u00f3b wsp\u00f3\u0142czesnych to wydarzenie nie wydaje si\u0119 znacz\u0105ce, dlatego niewiele os\u00f3b wie o Janinie Kosmowskiej. Kobieta ta by\u0142a jednak jedn\u0105 z pierwszych studentek Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego w przesz\u0142o\u015bci kobiety nie mog\u0142y studiowa\u0107 na polskich uczelniach?<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Gorzko jest u\u015bwiadomi\u0107 sobie prawd\u0119, \u017ce przez wiele stuleci kobiety w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata nie by\u0142y w stanie zdoby\u0107 wy\u017cszego wykszta\u0142cenia. Wielu naukowc\u00f3w uwa\u017ca\u0142o, \u017ce ich m\u00f3zgi s\u0105 po prostu niezdolne do przyswajania wiedzy, a czasem nawet twierdzili, \u017ce kobiety mog\u0105 bezcze\u015bci\u0107 nauk\u0119. Profesorowie na polskich uniwersytetach nie byli wyj\u0105tkiem.<\/p>\n\n\n\n

Przez ponad pi\u0119\u0107set lat istnienia Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego nie mo\u017cna by\u0142o spotka\u0107 tu kobiety. Nawet znacznie p\u00f3\u017aniej, gdy instytucje edukacyjne w rozwini\u0119tych krajach Zachodu zacz\u0119\u0142y dopuszcza\u0107 kobiety do grona student\u00f3w, profesorowie polskich uczelni nie spieszyli si\u0119 ze zmian\u0105 zdania i odej\u015bciem od starych zasad. <\/p>\n\n\n\n

Tak by\u0142o do czasu, gdy Janina Kosmowska jako jedna z pierwszych udowodni\u0142a, \u017ce przestarza\u0142e dogmaty nale\u017cy pozostawi\u0107 w przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Kim jest Janina Kosmowska?<\/h2>\n\n\n\n

Janina Kosmowska urodzi\u0142a si\u0119 w wielodzietnej rodzinie (mia\u0142a 7 si\u00f3str) w ma\u0142ym miasteczku na Lubelszczy\u017anie. Niewiele wiadomo o jej dzieci\u0144stwie i m\u0142odo\u015bci. Wiadomo jedynie, \u017ce dziewczyna nie widzia\u0142a tu dla siebie perspektyw, wi\u0119c wyjecha\u0142a do Warszawy. Tu, w stolicy, znajdowa\u0142 si\u0119 tzw. Uniwersytet Lataj\u0105cy, kt\u00f3ry by\u0142 w\u00f3wczas niemal jedynym miejscem w kraju, gdzie kobieta mog\u0142a zdoby\u0107 jakiekolwiek wykszta\u0142cenie.<\/p>\n\n\n\n

Janina Kosmowska pragn\u0119\u0142a si\u0119 rozwija\u0107, marzy\u0142a o tym, by zosta\u0107 farmaceutk\u0105, fascynowa\u0142y j\u0105 nauki \u015bcis\u0142e, dok\u0142adnie studiowa\u0142a chemi\u0119. By\u0142o to jednak niemo\u017cliwe bez odpowiedniego wykszta\u0142cenia. Co wi\u0119cej, zaw\u00f3d farmaceuty by\u0142 niegdy\u015b dost\u0119pny wy\u0142\u0105cznie dla m\u0119\u017cczyzn – uwa\u017cano, \u017ce kobiety nie s\u0105 w stanie wytwarza\u0107 wysokiej jako\u015bci lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednak up\u00f3r i szczere pragnienie pomog\u0142y Janinie Kosmowskiej osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel. Potajemnie odby\u0142a sta\u017c w warszawskiej aptece i w 1894 roku zda\u0142a egzamin na pomocnika aptekarza. Aktywna Janina nie poprzesta\u0142a jednak na tym: wiosn\u0105 tego samego roku podj\u0119\u0142a studia na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n

Co wi\u0119c si\u0119 zmieni\u0142o, gdy w\u015br\u00f3d student\u00f3w uczelni, kt\u00f3ra od wiek\u00f3w trzyma\u0142a si\u0119 \u015bcis\u0142ych tradycji, znalaz\u0142y si\u0119 kobiety? W rzeczywisto\u015bci za tymi reformami sta\u0142a inna wytrwa\u0142a osobowo\u015b\u0107 – Kazimiera Bujwidowa. Aktywnie walczy\u0142a ona o prawo kobiet do edukacji i to dzi\u0119ki jej staraniom pod koniec XIX wieku w Krakowie powsta\u0142o pierwsze w Polsce gimnazjum dla dziewczynek. Kazimiera Bujwidowa, wykorzystuj\u0105c obowi\u0105zuj\u0105ce w\u00f3wczas przepisy o prawach o\u015bwiatowych, przeprowadzi\u0142a kampani\u0119, odwo\u0142a\u0142a si\u0119 do przewodnicz\u0105cego kongresu pedagogicznego we Lwowie i uda\u0142o jej si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel. Tym samym w 1894 roku na studia farmaceutyczne (cho\u0107 bez mo\u017cliwo\u015bci zdawania egzamin\u00f3w i uzyskiwania tytu\u0142\u00f3w naukowych) zosta\u0142y dopuszczone trzy kandydatki – Jadwiga Sikorska, Stanis\u0142awa Dowgia\u0142\u0142\u00f3wna i Janina Kosmowska. Trzy lata p\u00f3\u017aniej kobietom zezwolono na studiowanie w pe\u0142nym wymiarze godzin na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu.<\/p>\n\n\n\n

Ci\u0105g dalszy \u017cycia Janiny Kosmowskiej<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Pomimo tego, co wydawa\u0142o si\u0119 znacz\u0105cym prze\u0142omem w systemie edukacji, studiowanie nie by\u0142o \u0142atwe. Wielu profesor\u00f3w uniwersyteckich pozostawa\u0142o nieprzyjaznych i otwarcie stwierdza\u0142o, \u017ce obecno\u015b\u0107 kobiet na zaj\u0119ciach jest niedopuszczalna. Pocz\u0105tkowo pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c problemy z uzyskaniem dyplomu, cho\u0107 ostatecznie Janina Kosmowska otrzyma\u0142a dyplom magistra farmacji.<\/p>\n\n\n\n

Jednak nawet po uko\u0144czeniu edukacji praca w aptece nie by\u0142a mo\u017cliwa. Austriackie prawo wci\u0105\u017c nie zezwala\u0142o kobietom na prac\u0119 w tej bran\u017cy. Mimo to Janina Kosmowska nie podda\u0142a si\u0119 i znalaz\u0142a rozwi\u0105zanie.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej ona jako pierwsza w Krakowie otworzy\u0142a fabryk\u0119 produkuj\u0105c\u0105 kefir, kt\u00f3ry by\u0142 uwa\u017cany za lek lecz\u0105cy choroby p\u0142uc. Interes by\u0142 tak udany, \u017ce rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142a otwarta filia fabryki w Zakopanem.<\/p>\n\n\n\n

Jednocze\u015bnie z w\u0142asn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 Janina Kosmowska pracowa\u0142a w laboratorium w fabryce szczepionek i surowic, gdzie zosta\u0142a zaproszona przez m\u0119\u017ca Kazimiery Bujwidowej, Odona. Pracowa\u0142a nad tworzeniem szczepionek, publikowa\u0142a prace naukowe oparte na w\u0142asnych badaniach itp.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o \u017cycie osobiste, to Janina Kosmowska zawsze dba\u0142a o swoj\u0105 rodzin\u0119. By\u0142a w bliskim kontakcie ze swoimi siostrami, z kt\u00f3rych cztery zdoby\u0142y wy\u017csze wykszta\u0142cenie. By\u0142a dwukrotnie zam\u0119\u017cna, ale nie mia\u0142a dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o \u017cycie osobiste, to Janina Kosmowska zawsze dba\u0142a o swoj\u0105 rodzin\u0119. By\u0142a w bliskim kontakcie ze swoimi siostrami, z kt\u00f3rych cztery zdoby\u0142y wy\u017csze wykszta\u0142cenie. By\u0142a dwukrotnie zam\u0119\u017cna, ale nie mia\u0142a dzieci.<\/p>\n\n\n\n

Janina zmar\u0142a w 1951 roku w Krakowie i zosta\u0142a pochowana na Cmentarzu Rakowickim obok drugiego m\u0119\u017ca i siostry. Przez d\u0142ugi czas nikt nie opiekowa\u0142 si\u0119 jej grobem – nie by\u0142o nawet tabliczki z nazwiskiem. Znale\u017ali si\u0119 jednak tacy, kt\u00f3rzy nie pozostali oboj\u0119tni i rozpocz\u0119li proces renowacji grobu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzi\u015b trudno sobie wyobrazi\u0107, \u017ce kiedy\u015b kobiety by\u0142y pozbawione wielu normalnych i zwyczajnych rzeczy. Jeszcze pod koniec XIX wieku na polskich uniwersytetach nie mo\u017cna by\u0142o zobaczy\u0107 dziewczyn – uwa\u017cano, \u017ce nie potrzebuj\u0105 one wy\u017cszego wykszta\u0142cenia, \u017ce ta cz\u0119\u015b\u0107 ludzko\u015bci ma zupe\u0142nie inn\u0105 rol\u0119 i cel w \u017cyciu. Trwa\u0142o to tak d\u0142ugo, a\u017c pewnego dnia kobietom […]<\/p>\n","protected":false},"author":273,"featured_media":3971,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1032],"tags":[2331,2327,2330,2326,2329,1710,2328,1728,2332,1709],"motype":[1042],"moformat":[2071],"moimportance":[33],"class_list":{"0":"post-4028","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-psychologia-kobiet","8":"tag-ciag-dalszy-zycia-janiny-kosmowskiej","9":"tag-ciekawostki-o-janinie-kosmowskiej","10":"tag-janina-kosmowska","11":"tag-jedna-z-pierwszych-studentek-uniwersytetu-jagiellonskiego","12":"tag-kim-jest-janina-kosmowska","13":"tag-kobiety-z-krakowa","14":"tag-o-janinie-kosmowskiej","15":"tag-psychologia-kobiet","16":"tag-uniwersytet-latajacy","17":"tag-znane-kobiety","18":"motype-eternal","19":"moformat-2071","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4028","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4038,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4028\/revisions\/4038"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4028"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4028"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4028"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}