{"id":5689,"date":"2025-01-30T00:13:31","date_gmt":"2025-01-29T23:13:31","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowchanka.eu\/?p=5689"},"modified":"2025-01-30T00:13:53","modified_gmt":"2025-01-29T23:13:53","slug":"kazimiera-bujwidowa-dzialaczka-publiczna-dziennikarka-feministka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-5689-kazimiera-bujwidowa-dzialaczka-publiczna-dziennikarka-feministka","title":{"rendered":"Kazimiera Bujwidowa – dzia\u0142aczka publiczna, dziennikarka, feministka"},"content":{"rendered":"\n

Urodzona i dzia\u0142aj\u0105ca na prze\u0142omie XIX i XX wieku, utalentowana, pracowita i ambitna Kazimiera Bujwidowa, obok innych znanych feministek, wpisa\u0142a si\u0119 w histori\u0119 walki o prawa kobiet w Polsce. Kazimiera Bujwidowa, cho\u0107 mia\u0142a talent do nauki, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105, nie mog\u0142a studiowa\u0107 na uczelniach wy\u017cszych. Na przyk\u0142ad na najstarszym uniwersytecie w Polsce, Uniwersytecie Jagiello\u0144skim w Krakowie, pierwsze kobiety mog\u0142y studiowa\u0107 dopiero w 1894 roku. A pierwsza kobieta zosta\u0142a zatrudniona jako nauczyciel dopiero w 1927 roku, donosi strona krakowchanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa ca\u0142e \u017cycie walczy\u0142a o to, by jej c\u00f3rki mia\u0142y szans\u0119 na zdobycie wy\u017cszego wykszta\u0142cenia. To dzi\u0119ki jej staraniom na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim pojawi\u0142y si\u0119 pierwsze studentki.<\/p>\n\n\n\n

\u201dBabski Uniwersytet\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa urodzi\u0142a si\u0119 16 pa\u017adziernika 1867 roku w Warszawie (w latach 1815-1874 Polska by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 Imperium Rosyjskiego jako autonomiczne pa\u0144stwo polskie). By\u0142a jedynym dzieckiem Ludwiki (z domu Szcze\u015bniewskiej) i Kazimierza Klimontowicza, kt\u00f3ry by\u0142 ostatnim z rodziny drobnej szlachty litewskiej.<\/p>\n\n\n\n

Po \u015bmierci matki ojciec odda\u0142 ma\u0142\u0105 Kazimier\u0119 na wychowanie swojej siostrze, Karolinie Petroneli Klimontowicz. Nawiasem m\u00f3wi\u0105c, ciotka Kazimiery bra\u0142a udzia\u0142 w powstaniu styczniowym 1863 roku przeciwko w\u0142adzy rosyjskiej.<\/p>\n\n\n\n

Dziewczyna uczy\u0142a si\u0119 w prywatnej szkole z internatem dla dziewcz\u0105t Justyny Budzi\u0144skiej w Warszawie, gdzie kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 na nauczycielk\u0119 domow\u0105 (prywatn\u0105). <\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa zamierza\u0142a kontynuowa\u0107 nauk\u0119 za granic\u0105, ale ze wzgl\u0119du na sprzeciw ciotki nie mog\u0142a tego zrobi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na zakaz studiowania kobiet na polskich uniwersytetach, zosta\u0142a zmuszona do zapisania si\u0119 na kurs krawiectwa.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c pod koniec lat 80. XIX wieku Kazimiera Bujwidowa ucz\u0119szcza\u0142a na wyk\u0142ady z biologii na Uniwersytecie Lataj\u0105cym. Tak nazywa\u0142a si\u0119 tajna uczelnia dzia\u0142aj\u0105ca w Warszawie w latach 1882-1905. By\u0142 to rodzaj kursu samokszta\u0142ceniowego dla tych kobiet, dla kt\u00f3rych edukacja uniwersytecka by\u0142a zamkni\u0119ta. Uczelnia zyska\u0142a tak dziwn\u0105 nazw\u0119, poniewa\u017c musia\u0142a cz\u0119sto zmienia\u0107 miejsca, w kt\u00f3rych odbywa\u0142y si\u0119 wyk\u0142ady. Dla zachowania tajemnicy zaj\u0119cia organizowano dla ma\u0142ych grup studentek (10-15 os\u00f3b) w mieszkaniach nauczycielek, rodzic\u00f3w studentek oraz w prywatnych pensjonatach \u017ce\u0144skich. \u017bartobliwie nazywano go r\u00f3wnie\u017c \u201ebabskim uniwersytetem\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Asystentka laboratoryjna i asystentka m\u0119\u017ca<\/h2>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jeszcze podczas nauki w szkole z internatem Kazimiera Bujwidowa ucz\u0119szcza\u0142a na prywatne lekcje do studenta medycyny Odo Bujwida. Wsp\u00f3lnie sp\u0119dzany czas, wsp\u00f3lne zainteresowania i pragnienie nauki bardzo zbli\u017cy\u0142y m\u0142odych ludzi. Po dziesi\u0119ciu latach znajomo\u015bci para pobra\u0142a si\u0119. <\/p>\n\n\n\n

Odo Bujwid by\u0142 znanym polskim naukowcem medycznym, kt\u00f3ry sta\u0142 na czele rozwoju polskiej bakteriologii. By\u0142 za\u0142o\u017cycielem pierwszego w Polsce laboratorium bakteriologicznego, a p\u00f3\u017aniej pierwszego w Polsce o\u015brodka szczepie\u0144 wed\u0142ug metody Pasteura. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c esperantyst\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa pracowa\u0142a w laboratorium swojego m\u0119\u017ca jako jego asystentka i laborantka.<\/p>\n\n\n\n

Para mia\u0142a sze\u015bcioro dzieci: cztery c\u00f3rki i dw\u00f3ch syn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Krakowa w 1893 roku, kiedy Odo Bujwid zosta\u0142 mianowany profesorem na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa przej\u0119\u0142a zarz\u0105dzanie przedsi\u0119biorstwem produkuj\u0105cym surowice i szczepionki, kt\u00f3re za\u0142o\u017cy\u0142 jej m\u0105\u017c.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na swoje nowoczesne i niekiedy radykalne pogl\u0105dy, para nie by\u0142a lubiana. Dodatkowo, w religijnej Polsce niedopuszczalne by\u0142o bycie ateist\u0105, a Kazimiera otwarcie m\u00f3wi\u0142a, \u017ce nie nale\u017cy do \u017cadnego wyznania, co powodowa\u0142o cz\u0119ste spory.<\/p>\n\n\n\n

Kontakty Bujwid\u00f3w ze \u015brodowiskiem socjalistycznym i feministycznym w Polsce r\u00f3wnie\u017c nie sprawia\u0142y, \u017ce byli popularni.<\/p>\n\n\n\n

Uniwersytety tak\u017ce dla kobiet<\/h2>\n\n\n\n

P\u00f3\u017aniej Kazimiera Bujwidowa sta\u0142a si\u0119 liderk\u0105 ruchu emancypacyjnego w Krakowie. <\/p>\n\n\n\n

Od 1893 roku pracowa\u0142a w Towarzystwie Szk\u00f3\u0142 Ludowych, by\u0142a wsp\u00f3\u0142organizatork\u0105 i przewodnicz\u0105c\u0105 krakowskiej czytelni dla kobiet, anga\u017cowa\u0142a si\u0119 w tworzenie bezp\u0142atnych czytelni dla m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

W latach 1896-1906 Kazimiera Bujwidowa kierowa\u0142a Towarzystwem Gimnazjalnej Szko\u0142y \u017be\u0144skiej. Dzi\u0119ki jej staraniom powsta\u0142o pierwsze w Polsce gimnazjum dla dziewcz\u0105t z programem nauczania i egzaminami ko\u0144cowymi podobnymi do tych w gimnazjach dla ch\u0142opc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Znaj\u0105c dobrze prawo, w 1894 roku Kazimiera Bujwidowa wyg\u0142osi\u0142a na Zje\u017adzie Pedagog\u00f3w Polskich we Lwowie przem\u00f3wienie na temat istnienia w statutach uniwersyteckich zapisu umo\u017cliwiaj\u0105cego kobietom uczestniczenie w zaj\u0119ciach uniwersyteckich w charakterze s\u0142uchaczek. Zjazd przyj\u0105\u0142 inicjatyw\u0119 wspieraj\u0105c\u0105 dost\u0119p kobiet do szkolnictwa wy\u017cszego.<\/p>\n\n\n\n

Z inicjatywy Kazimiery Bujwidowej ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0105t Polek napisa\u0142o oficjalne podania do w\u0142adz Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego o przyj\u0119cie na studia. W rzeczywisto\u015bci, pod naciskiem opinii publicznej, administracja Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego musia\u0142a przyj\u0105\u0107 pierwsze studentki jeszcze w tym samym roku. Mo\u017cna to by\u0142o ju\u017c uzna\u0107 za wielkie zwyci\u0119stwo, chocia\u017c kobiety nie mia\u0142y jeszcze prawa do dyplomu i musia\u0142y uzyska\u0107 zgod\u0119 ka\u017cdego profesora na udzia\u0142 w jego wyk\u0142adach.<\/p>\n\n\n\n

W 1904 roku Kazimiera Bujwidowa z\u0142o\u017cy\u0142a petycj\u0119 do Sejmu Krajowego, a w 1910 roku do Rady Pa\u0144stwa w Wiedniu o r\u00f3wne prawa dla kobiet na uniwersytetach.<\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa uczestniczy\u0142a w kampanii wyborczej w 1908 roku, kiedy do Sejmu Krajowego kandydowa\u0142a pierwsza kobieta – Maria Dul\u0119bianka.<\/p>\n\n\n\n

Kobieta ani na chwil\u0119 nie zaprzesta\u0142a swojej dzia\u0142alno\u015bci. Wst\u0105pi\u0142a do Zwi\u0105zku R\u00f3wnouprawnienia Kobiet Polskich.<\/p>\n\n\n\n

Kazimiera Bujwidowa mia\u0142a niezwyk\u0142y talent pisarski, jej utwory ukazywa\u0142y si\u0119 w czasopismach \u201eNowa Reforma\u201d (1902-1907), \u201eSter\u201d (1907-1911), \u201eNowe S\u0142owo\u201d. Ta utalentowana kobieta przygotowa\u0142a i wyda\u0142a wiele broszur feministycznych: \u201eCzy kobieta powinna mie\u0107 takie same prawa co m\u0119\u017cczyzna\u201d (1909), \u201cU \u017ar\u00f3de\u0142 kwestii kobiecej\u201d (1910), \u201cPrawa nauczycielek\u201d (1903). <\/p>\n\n\n\n

W 1919 roku opublikowa\u0142a \u201eDeklaracj\u0119 programow\u0105 kobiet wobec nadchodz\u0105cych wybor\u00f3w do Sejmu Ustawodawczego\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Po I wojnie \u015bwiatowej Kazimierza Bujwidowa wycofa\u0142a si\u0119 z \u017cycia publicznego ze wzgl\u0119du na z\u0142y stan zdrowia. Wybitna kobieta zmar\u0142a 8 pa\u017adziernika 1932 roku w Krakowie. M\u0105\u017c Kazimierzy zmar\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat po jej \u015bmierci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Urodzona i dzia\u0142aj\u0105ca na prze\u0142omie XIX i XX wieku, utalentowana, pracowita i ambitna Kazimiera Bujwidowa, obok innych znanych feministek, wpisa\u0142a si\u0119 w histori\u0119 walki o prawa kobiet w Polsce. Kazimiera Bujwidowa, cho\u0107 mia\u0142a talent do nauki, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce by\u0142a kobiet\u0105, nie mog\u0142a studiowa\u0107 na uczelniach wy\u017cszych. Na przyk\u0142ad na najstarszym uniwersytecie w […]<\/p>\n","protected":false},"author":273,"featured_media":5694,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1032],"tags":[3504,3501,3496,3460,3505,3499,2567,3502,3500,3506,3497,3503,3498,1909,1859],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[2071],"class_list":{"0":"post-5689","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-psychologia-kobiet","8":"tag-dzialalnosc-spoleczna","9":"tag-edukacja-dziewczat","10":"tag-emancypacja-kobiet","11":"tag-historia-edukacji-kobiet","12":"tag-historia-polskich-sufrazystek","13":"tag-historia-polskiego-feminizmu","14":"tag-kazimiera-bujwidowa","15":"tag-odo-bujwid","16":"tag-pierwsze-studentki-w-polsce","17":"tag-pionierki-edukacji","18":"tag-polskie-feministki-2","19":"tag-prawa-wyborcze-kobiet","20":"tag-ruch-feministyczny-w-krakowie","21":"tag-uniwersytet-jagiellonski","22":"tag-walka-o-prawa-kobiet","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-2071"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5689"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5693,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5689\/revisions\/5693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5689"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=5689"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=5689"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=5689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}