{"id":6794,"date":"2025-10-13T23:03:33","date_gmt":"2025-10-13T21:03:33","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowchanka.eu\/?p=6794"},"modified":"2025-10-13T23:08:25","modified_gmt":"2025-10-13T21:08:25","slug":"lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci","title":{"rendered":"Lekarka Justyna Budzi\u0144ska-Tylicka \u2013 g\u0142os wolno\u015bci i \u015bwiadomo\u015bci"},"content":{"rendered":"\n<p>Na prze\u0142omie epok, gdy g\u0142os kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie ledwo przebija\u0142 si\u0119 przez mur uprzedze\u0144, w Krakowie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 by\u0107 sob\u0105. Justyna Budzi\u0144ska-Tylicka \u2013 lekarka, o\u015bwiatowczyni, <a href=\"https:\/\/lvivyanka.info\/uk\/eternal-ru-2\/milena-rudnyczka-persha-feministka-z-lvivshhyny\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>feministka<\/strong><\/a>, jedna z tych, kt\u00f3re na pocz\u0105tku XX wieku kszta\u0142towa\u0142y now\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 kobiet. Nale\u017ca\u0142a do pierwszych Polek, kt\u00f3re zdoby\u0142y wykszta\u0142cenie medyczne za granic\u0105, ale wr\u00f3ci\u0142a do kraju nie tylko jako specjalistka, lecz tak\u017ce jako reformatorka. W swojej praktyce lekarskiej uczy\u0142a \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa, organizowa\u0142a wyk\u0142ady edukacyjne, przewodniczy\u0142a ruchowi walcz\u0105cemu o prawa wyborcze dla kobiet. To w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki takim osobom jak ona, w 1918 roku Polki po raz pierwszy otrzyma\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 g\u0142osowania i bycia wybieranymi, pisze <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\">krakowchanka.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3c6229e0e75\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #090909;color:#090909\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a3c6229e0e75\"  aria-label=\"Toggle\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Slonce_Suwalk_i_pierwsze_lekcje_zycia\" >S\u0142o\u0144ce Suwa\u0142k i pierwsze lekcje \u017cycia<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Paryz_edukacja_i_walka_o_przetrwanie\" >Pary\u017c: edukacja i walka o przetrwanie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Glos_ktory_przelamywal_milczenie\" >G\u0142os, kt\u00f3ry prze\u0142amywa\u0142 milczenie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Kobieta_jako_sila\" >Kobieta jako si\u0142a<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Pani_Justyna_w_Krakowie\" >Pani Justyna w Krakowie<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Na_granicy_zycia_i_smierci\" >Na granicy \u017cycia i \u015bmierci<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Pacyfizm_i_walka\" >Pacyfizm i walka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/eternal-6794-lekarka-justyna-budzinska-tylicka-glos-wolnosci-i-swiadomosci\/#Zycie_oddane_wolnosci\" >\u017bycie oddane wolno\u015bci<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Slonce_Suwalk_i_pierwsze_lekcje_zycia\"><\/span>S\u0142o\u0144ce Suwa\u0142k i pierwsze lekcje \u017cycia<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"390\" height=\"513\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-43.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6742\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-43.png 390w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-43-228x300.png 228w\" sizes=\"auto, (max-width: 390px) 100vw, 390px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Justyna Budzi\u0144ska urodzi\u0142a si\u0119 w 1867 roku w Suwa\u0142kach \u2013 niewielkim, ale w\u00f3wczas o\u015bwieconym mie\u015bcie. Jej ojciec, Alfons Budzi\u0144ski, by\u0142 cz\u0142owiekiem g\u0142\u0119bokiej kultury i \u015bwiadomo\u015bci spo\u0142ecznej. To w\u0142a\u015bnie od niego c\u00f3rka odziedziczy\u0142a <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>d\u0105\u017cenie do wiedzy<\/strong><\/a> i poczucie obowi\u0105zku wobec spo\u0142ecze\u0144stwa. Za przyk\u0142adem ojca wybra\u0142a medycyn\u0119 \u2013 zaw\u00f3d, kt\u00f3ry w tamtych czasach by\u0142 dla kobiety raczej wyj\u0105tkiem ni\u017c norm\u0105. Kiedy Justyna by\u0142a jeszcze dzieckiem, rodzina przenios\u0142a si\u0119 do Warszawy. Tam uko\u0144czy\u0142a pensj\u0119 dla dziewcz\u0105t, gdzie wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 niezwyk\u0142\u0105 pilno\u015bci\u0105 i ciekawo\u015bci\u0105. Po \u015bmierci ojca rodzina znalaz\u0142a si\u0119 w trudnej sytuacji. Aby pom\u00f3c bliskim, Justyna zacz\u0119\u0142a pracowa\u0107 jako prywatna nauczycielka, zarabiaj\u0105c na korepetycjach.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednak jej marzeniem pozosta\u0142a medycyna, poniewa\u017c mimo wszystkich spo\u0142ecznych zakaz\u00f3w, dziewczyna by\u0142a zdeterminowana, by zosta\u0107 lekark\u0105. Kobiety nie mia\u0142y wtedy dost\u0119pu do uniwersytet\u00f3w w Polsce, wi\u0119c jedyna droga do wy\u017cszego wykszta\u0142cenia prowadzi\u0142a za granic\u0119. Aby zebra\u0107 fundusze na studia, Justyna wyjecha\u0142a na Ukrain\u0119, gdzie pracowa\u0142a jako guwernantka w zamo\u017cnej rodzinie. Lata sp\u0119dzone na obczy\u017anie zahartowa\u0142y jej charakter. Dziewczyna oszcz\u0119dza\u0142a ka\u017cd\u0105 kopiejk\u0119 i ostatecznie uzbiera\u0142a 500 rubli, kt\u00f3re pomog\u0142y jej spe\u0142ni\u0107 upragnione marzenie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Paryz_edukacja_i_walka_o_przetrwanie\"><\/span>Pary\u017c: edukacja i walka o przetrwanie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W 1892 roku Justyna Budzi\u0144ska wyjecha\u0142a do Pary\u017ca, gdzie rozpocz\u0119\u0142a studia na wydziale medycznym. Lata studenckie by\u0142y trudne: musia\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 nauk\u0119 z prac\u0105. Pracowa\u0142a jako masa\u017cystka, podejmowa\u0142a si\u0119 wszelkich dorywczych zaj\u0119\u0107, czasami g\u0142odowa\u0142a. Lecz nawet w najtrudniejszych chwilach nie traci\u0142a wiary w swoje powo\u0142anie. W jednym z list\u00f3w pisa\u0142a, \u017ce medycyna daje kobiecie nie tylko chleb, ale i moraln\u0105 satysfakcj\u0119 z pracy oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce jej wiedza przynosi <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>realn\u0105 korzy\u015b\u0107 ludziom<\/strong><\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>R\u00f3wnolegle z nauk\u0105 zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 polskiej wsp\u00f3lnoty studenckiej \u201eSp\u00f3jnia\u201d, gdzie pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 skarbnika. Tam w\u0142a\u015bnie pozna\u0142a swojego przysz\u0142ego m\u0119\u017ca, Stanis\u0142awa Tylickiego \u2013 socjalist\u0119, kt\u00f3rego w\u0142adze carskie \u015bciga\u0142y za rewolucyjne broszury pierwszomajowe. Wkr\u00f3tce si\u0119 pobrali. Justyna urodzi\u0142a syna Stanis\u0142awa jeszcze w trakcie studi\u00f3w, a po zdobyciu dyplomu w 1899 roku \u2013 tak\u017ce c\u00f3rk\u0119 Wand\u0119.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Glos_ktory_przelamywal_milczenie\"><\/span>G\u0142os, kt\u00f3ry prze\u0142amywa\u0142 milczenie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"351\" height=\"414\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-44.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6745\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-44.png 351w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-44-254x300.png 254w\" sizes=\"auto, (max-width: 351px) 100vw, 351px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mimo trudno\u015bci, Justyna nie przerwa\u0142a pracy naukowej i uko\u0144czy\u0142a dysertacj\u0119 doktorsk\u0105, po\u015bwi\u0119con\u0105 tematowi, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zyska\u0142 symboliczne brzmienie \u2013 \u201eO gorsecie, jego szkodliwym wp\u0142ywie z punktu widzenia higieny i patologii\u201d (Du corset, ses m\u00e9faits au point de vue hygi\u00e9nique et pathologique). Praca ta by\u0142a nie tylko badaniem medycznym, ale i manifestem przeciwko presji spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>kaleczy\u0142a kobiece cia\u0142o<\/strong><\/a> w imi\u0119 \u201epi\u0119kna i przyzwoito\u015bci\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy Budzi\u0144ska-Tylicka do\u0142\u0105czy\u0142a do prac Polskiego Stowarzyszenia R\u00f3wnouprawnienia Kobiet, wiedzia\u0142a ju\u017c doskonale, jak trudno kobiecie by\u0107 s\u0142yszan\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re przyzwyczai\u0142o si\u0119 do g\u0142osu m\u0119\u017cczyzny jako jedynego autorytetu. Dlatego \u015bmia\u0142o opowiada\u0142a si\u0119 za wsp\u00f3ln\u0105 edukacj\u0105 ch\u0142opc\u00f3w i dziewcz\u0105t, nalega\u0142a na wprowadzenie edukacji seksualnej, m\u00f3wi\u0142a o prawie do rozwodu i \u015blubu cywilnego \u2013 tematach, kt\u00f3re wtedy wywo\u0142ywa\u0142y szok. Jej wyst\u0105pienia zosta\u0142y p\u00f3\u017aniej zebrane w pracy naukowej \u201eHigiena kobieca i zwi\u0105zane z ni\u0105 zagadnienia spo\u0142eczne\u201d, kt\u00f3ra by\u0142a wielokrotnie wznawiana.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Kobieta_jako_sila\"><\/span>Kobieta jako si\u0142a<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"354\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-45.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6748\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-45.png 647w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-45-300x164.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Tylickim nie by\u0142o sielank\u0105. Z powodu okoliczno\u015bci politycznych i nieporozumie\u0144 Justyna oddali\u0142a si\u0119 od m\u0119\u017ca. Zosta\u0142a wykluczona ze wsp\u00f3lnoty, oskar\u017cona o to, \u017ce opowiedzia\u0142a m\u0119\u017cowi o dzia\u0142alno\u015bci organizacji studenckiej. To wydarzenie mocno j\u0105 dotkn\u0119\u0142o \u2013 na kilka lat Justyna zrezygnowa\u0142a z aktywno\u015bci politycznej. Przeprowadzaj\u0105c si\u0119 na prowincj\u0119, Justyna zacz\u0119\u0142a prowadzi\u0107 wyk\u0142ady dla kobiet na temat higieny, menstruacji i anatomii. <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>Pragn\u0119\u0142a da\u0107<\/strong><\/a> tym, kt\u00f3rzy nigdy nie s\u0142yszeli porad lekarskich, elementarn\u0105 wiedz\u0119 o w\u0142asnym ciele.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak na pocz\u0105tek XX wieku, taka otwarto\u015b\u0107 by\u0142a rewolucyjna. Jej wyst\u0105pienia przyci\u0105ga\u0142y pe\u0142ne sale: jedni przychodzili, by us\u0142ysze\u0107 co\u015b nowego, inni \u2013 po prostu z ciekawo\u015bci. W swoich tekstach Budzi\u0144ska-Tylicka nie ba\u0142a si\u0119 ostrych sformu\u0142owa\u0144 r\u00f3wnie\u017c wobec polityki pa\u0144stwowej. Pisa\u0142a, \u017ce w kwestii prostytucji wszystkie pa\u0144stwa s\u0105 bezlitosne, nielogiczne i niesprawiedliwe: \u015bcigaj\u0105 poda\u017c \u2013 prostytutki i toleruj\u0105 popyt \u2013 m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy bezkarnie korzystaj\u0105 z tych us\u0142ug i rozpowszechniaj\u0105 choroby weneryczne. Lekarka zmienia\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 kobiet w Polsce, a to sta\u0142o si\u0119 wybitnym wydarzeniem dla \u00f3wczesnego spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pani_Justyna_w_Krakowie\"><\/span>Pani Justyna w Krakowie<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"278\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-46.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6751\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-46.png 647w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-46-300x129.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Po pracy na prowincji Justyna Budzi\u0144ska-Tylicka przenios\u0142a si\u0119 do Krakowa, gdzie zaczyna\u0142 kie\u0142kowa\u0107 polski ruch feministyczny. Tam poczu\u0142a, \u017ce jej wiedza i do\u015bwiadczenie mog\u0105 zmieni\u0107 nie tylko \u017cycie pojedynczych kobiet, ale i spo\u0142ecze\u0144stwo jako ca\u0142o\u015b\u0107. Organizowa\u0142a wyk\u0142ady, dyskusje, spotkania dla kobiet w r\u00f3\u017cnym wieku, opowiada\u0142a o prawach, o kt\u00f3rych wcze\u015bniej si\u0119 nawet nie m\u00f3wi\u0142o. Udowadnia\u0142a, \u017ce edukacja, zdrowie i wolno\u015b\u0107 wyboru s\u0105 <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>nieod\u0142\u0105cznymi elementami godnego \u017cycia<\/strong><\/a> kobiety. Aktywistka wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a w Krakowie z czasopismem \u201eNowe S\u0142owo\u201d, by\u0142a dusz\u0105 Czytelni Kobiet, gdzie wyg\u0142asza\u0142a referaty. Bra\u0142a udzia\u0142 w dyskusjach i wiecach, kt\u00f3rym cz\u0119sto sama przewodniczy\u0142a. Pracowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w Towarzystwie Opieki nad Dzie\u0107mi i w Towarzystwie Szko\u0142y Ludowej.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Krakowa Budzi\u0144ska-Tylicka sta\u0142a si\u0119 symbolem tego, \u017ce kobieta mo\u017ce by\u0107 nie tylko stra\u017cniczk\u0105 rodziny, ale i aktywn\u0105 obywatelk\u0105, pedago\u017ck\u0105, reformatork\u0105, osob\u0105, kt\u00f3rej g\u0142os jest zdolny zmienia\u0107 prawa i serca. W 1905 roku wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w jednym z pierwszych kongres\u00f3w kobiecych, kt\u00f3ry zgromadzi\u0142 w Krakowie aktywistki z ca\u0142ej Polski. Omawiano tam najwa\u017cniejsze kwestie: macierzy\u0144stwo, ochron\u0119 dzieci, prawo kobiet do w\u0142asnego \u017cycia i godno\u015bci. Budzi\u0144ska-Tylicka nie tylko s\u0142ucha\u0142a, ale i m\u00f3wi\u0142a. Wzywa\u0142a kobiety do u\u015bwiadomienia sobie w\u0142asnej si\u0142y, do <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>nieobawiania si\u0119 brania na siebie odpowiedzialno\u015bci<\/strong><\/a>. Szczeg\u00f3lnie oburza\u0142o j\u0105 to, \u017ce kobiecie nie wolno mie\u0107 dzieci, kiedy tego pragnie, gdy brakuje legalnego m\u0119\u017ca. Ten fakt dzia\u0142aczka nazywa\u0142a ha\u0144b\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwa i wzywa\u0142a do zmiany zasad, aby macierzy\u0144stwo i dzieci\u0144stwo by\u0142y \u015bwi\u0119tem \u017cycia, a nie ci\u0119\u017carem wstydu z powodu narodzin nie\u015blubnych niemowl\u0105t.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Na_granicy_zycia_i_smierci\"><\/span>Na granicy \u017cycia i \u015bmierci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"539\" height=\"369\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-47.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6754\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-47.png 539w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-47-300x205.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 539px) 100vw, 539px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Pierwsza wojna \u015bwiatowa sta\u0142a si\u0119 dla Justyny Budzi\u0144skiej-Tylickiej czasem niezwyk\u0142ych pr\u00f3b i demonstracji zawodowej odwagi. Kierowa\u0142a szpitalem polowym, gdzie leczy\u0142a i organizowa\u0142a opiek\u0119 dla 250 \u017co\u0142nierzy, jednocze\u015bnie ucz\u0105c m\u0142ode piel\u0119gniarki podstaw pracy na linii frontu. W 1919 roku za\u0142o\u017cy\u0142a i stan\u0119\u0142a na czele Ko\u0142a Pomocy Legionistom, a p\u00f3\u017aniej, jako radna miejska Polskiej Partii Socjalistycznej z ramienia Rady Obrony Stolicy, wyje\u017cd\u017ca\u0142a na front. Potem nast\u0105pi\u0142a kr\u00f3tka przerwa, a w 1921 roku podczas Powstania \u015al\u0105skiego musia\u0142a sobie przypomnie\u0107 zdobyte umiej\u0119tno\u015bci i do\u015bwiadczenie. P\u00f3\u017aniej Justyna wspomina\u0142a, \u017ce te wydarzenia najmocniej przekona\u0142y j\u0105 o warto\u015bci pokoju, gdy\u017c prawdziwa si\u0142a tkwi nie w broni, lecz w cz\u0142owiecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Pacyfizm_i_walka\"><\/span>Pacyfizm i walka<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"647\" height=\"444\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-48.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6757\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-48.png 647w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-48-300x206.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Z inicjatywy Budzi\u0144skiej-Tylickiej zosta\u0142a utworzona <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>Polska Liga Kobiet na Rzecz Pokoju i Wolno\u015bci<\/strong><\/a> jako polski oddzia\u0142 Mi\u0119dzynarodowej Ligi Kobiet na Rzecz Pokoju i Wolno\u015bci. Justyna by\u0142a jedyn\u0105 kobiet\u0105 w Polsce, kt\u00f3ra przemawia\u0142a na posiedzeniach Zwi\u0105zku Miast Polskich, demonstruj\u0105c, \u017ce g\u0142os kobiecy mo\u017ce by\u0107 wa\u017cny w podejmowaniu decyzji publicznych.<\/p>\n\n\n\n<p>Budzi\u0144ska-Tylicka sta\u0142a si\u0119 jedn\u0105 z pierwszych lekarek, kt\u00f3re wprowadzi\u0142y edukacj\u0119 medyczn\u0105 w szko\u0142ach. Jej broszury szczeg\u00f3\u0142owo opisywa\u0142y zasady higieny i ochrony zdrowia, a tak\u017ce bezkompromisowo opowiada\u0142y si\u0119 przeciwko przymusowemu macierzy\u0144stwu. Nieustraszono\u015b\u0107 tej dzia\u0142aczki w krytyce wad spo\u0142ecznych i politycznych pa\u0144stwa by\u0142a legendarna. Justyna cz\u0119sto powtarza\u0142a, \u017ce na matki patrzy si\u0119 jak na dostarczycielki \u017co\u0142nierzy, niezale\u017cnie od tego, czy maj\u0105 zdrowie i si\u0142y rodzi\u0107. A tak nie powinno by\u0107. Wtedy te\u017c, wraz z Iren\u0105 Krzywick\u0105 i Tadeuszem Boyem-\u017bele\u0144skim, za\u0142o\u017cy\u0142a <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>pierwsz\u0105 w Polsce klinik\u0119 \u015bwiadomego macierzy\u0144stwa<\/strong><\/a>, kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 wzorem dla innych miast kraju.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_oddane_wolnosci\"><\/span>\u017bycie oddane wolno\u015bci<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"639\" height=\"344\" src=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-49.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6760\" srcset=\"https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-49.png 639w, https:\/\/cdn.krakowchanka.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/44\/2025\/10\/image-49-300x162.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 639px) 100vw, 639px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Justyna Budzi\u0144ska-Tylicka odesz\u0142a w 1936 roku w Warszawie, przyczyn\u0105 \u015bmierci by\u0142 udar. Jej pogrzeb zamieni\u0142 si\u0119 w masow\u0105 demonstracj\u0119 \u2013 kilka tysi\u0119cy ludzi z warszawskich organizacji spo\u0142ecznych i zawodowych, licznych stowarzysze\u0144 i k\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re tworzy\u0142a lub wspiera\u0142a, przysz\u0142o odda\u0107 ho\u0142d wielkiej reformatorce i bojowniczce o prawa kobiet.<\/p>\n\n\n\n<p>Rola tej dzia\u0142aczki dla wsp\u00f3\u0142czesnego Krakowa jest trudna do przecenienia. Sta\u0142a si\u0119 symbolem tego, jak odwaga, wiedza i pryncypialno\u015b\u0107 jednej osoby mog\u0105 wp\u0142yn\u0105\u0107 na \u017cycie miasta i spo\u0142ecze\u0144stwa w og\u00f3le. Wsp\u00f3\u0142czesne krakowskie aktywistki, lekarki i osoby z sektora edukacji cz\u0119sto nazywaj\u0105 Budzi\u0144sk\u0105-Tylick\u0105 wzorem <a href=\"http:\/\/krakowchanka.eu\"><strong>determinacji i bezkompromisowo\u015bci<\/strong><\/a>, inspiruj\u0105c si\u0119 jej zasadami w licznych projektach spo\u0142ecznych i medycznych. O kobiecie, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 prawdy i zmienia\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, przypominaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyk\u0142ady, kluby i wystawy, kt\u00f3re przywo\u0142uj\u0105 jej imi\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Na prze\u0142omie epok, gdy g\u0142os kobiet w spo\u0142ecze\u0144stwie ledwo przebija\u0142 si\u0119 przez mur uprzedze\u0144, w Krakowie pojawi\u0142a si\u0119 kobieta, kt\u00f3ra nie ba\u0142a si\u0119 by\u0107 sob\u0105. Justyna Budzi\u0144ska-Tylicka \u2013 lekarka, o\u015bwiatowczyni, feministka, jedna z tych, kt\u00f3re na pocz\u0105tku XX wieku kszta\u0142towa\u0142y now\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 kobiet. Nale\u017ca\u0142a do pierwszych Polek, kt\u00f3re zdoby\u0142y wykszta\u0142cenie medyczne za granic\u0105, ale wr\u00f3ci\u0142a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":396,"featured_media":6764,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1031],"tags":[4166,4163,4101,4164,4168,4175,4167,4171,4172,4174,4169,1858,4165,4170,4173],"moimportance":[33],"motype":[1042],"moformat":[127],"class_list":{"0":"post-6794","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zycie-na-swiecie","8":"tag-edukacja-seksualna","9":"tag-feminizm-polski","10":"tag-historia-krakowa-2","11":"tag-justyna-budzinska-tylicka","12":"tag-klinika-macierzynstwa","13":"tag-krakowskie-aktywistki","14":"tag-lekarki-polskie","15":"tag-pacyfizm","16":"tag-pierwsza-wojna-swiatowa-2","17":"tag-polska-liga-kobiet","18":"tag-powstanie-slaskie","19":"tag-prawa-kobiet","20":"tag-sufrazystka","21":"tag-swiadome-macierzynstwo","22":"tag-towarzystwo-szkoly-ludowej","23":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatori","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6794","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/396"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6794"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6794\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6795,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6794\/revisions\/6795"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6794"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6794"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6794"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=6794"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=6794"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/krakowchanka.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=6794"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}