Karolina Maria Adelajda Franciszka Ksawera Małgorzata Edina hrabina Lanckorońska z Brzezia herbu Zadora – humanistka, naukowiec, pisarka, działaczka na rzecz praw człowieka, filantropka, profesor, dobroczyńca. Wiele jeszcze cech można dodać o tej kobiecie. Niegdyś była symbolem intelektualnego i moralnego męstwa oraz oddania polskiej kulturze – pisze strona krakowchanka.eu.
Tytuł hrabiowski
Rodzina Lanckorońskich to starożytny polski ród szlachecki herbu Zadora. Historia rodu sięga około siedmiu wieków wstecz. Wśród przedstawicieli rodu było wiele znanych postaci: hetmani koronni, kasztelanowie, wojewodowie, senatorowie i deputowani na sejmy i sejmiki itp. Na Podolu znajdowały się również rodowe posiadłości szlachty herbu Zadora.
Karolina Lanckorońska była drugim dzieckiem polskiego znawcy sztuki, kolekcjonera, filantropa i pisarza hrabiego Karola Antoniego Leona Ludwika Lanckorońskiego i pruskiej hrabiny Małgorzaty von Lichnowskiej.
Karolina miała tytuł hrabiowski, ale nigdzie go nie używała, ponieważ była przekonana, że liczy się tylko wykształcenie.
Dysertacja i stopień doktora
Karolina urodziła się 11 sierpnia 1898 roku w Wiedniu.
Duży wpływ na ukształtowanie Karoliny Lanckorońskiej jako osoby i naukowca miał jej ojciec. Szczególnie skutecznie zaszczepił w niej zainteresowanie i pasję badawczą do Włoch i ich dziedzictwa kulturowego. Przed II wojną światową Karolina często odwiedzała Włochy, a podczas studiów miała okazję odbyć tam staż.
Karol Lanckoroński był doradcą cesarza Franciszka Józefa, jak też administratorem dworu cesarskiego i senatorem w parlamencie wiedeńskim.
Matka Karoliny również miała arystokratyczne pochodzenie. Jej pradziadek był mecenasem, któremu wybitny Ludwig van Beethoven zadedykował swoją „Sonatę patetyczną”.
W Wiedniu Karolina ukończyła szkołę średnią, gdzie m.in. studiowała historię sztuki.
W 1921 roku ukończyła Uniwersytet Wiedeński na kierunku historia sztuki.
Po ukończeniu studiów Karolina Lanckorońska przeprowadziła się do Lwowa. W 1934 roku Karolina została pierwszą kobietą, która obroniła pracę doktorską i pierwszą kobietą w Polsce z tytułem doktora historii sztuki. Karolina obroniła pracę na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (obecnie Lwowski Uniwersytet Narodowy im. Iwana Franki).
Rodzina Lanckorońskich posiadała majątki w okolicach Lwowa (Komarno, Rozdół). W okresie międzywojennym Karolina często odwiedzała majątek w Komarnie, który odziedziczyła po śmierci ojca.
Wojna i więzienie
Kiedy wybuchła II wojna światowa, Karolina Lanckorońska przebywała we Lwowie, gdzie kontynuowała wykładanie na uniwersytecie.
Później dołączyła do konspiracyjnej polskiej grupy zbrojnej, Związku Walki Zbrojnej, której członkowie walczyli zarówno z niemieckimi okupantami, jak i sowieckim reżimem.
Posługując się sfałszowanymi dokumentami, Karolina dotarła do Krakowa, gdzie rozpoczęła aktywną działalność na rzecz praw człowieka. Przez pewien czas pracowała jako pielęgniarka Czerwonego Krzyża.
W 1941 roku Karolina była aktywną członkinią krakowskiej organizacji udzielającej pomocy humanitarnej więźniom w nazistowskich więzieniach. Dzięki biskupowi krakowskiemu Adamowi Sapiesze, dawnemu przyjacielowi rodziny Lanckorońskich, organizacja “Rada Główna Opiekuńcza” została zalegalizowana i Karolina mogła swobodnie odwiedzać więźniów. Udało jej się otworzyć oddziały Rady we Lwowie i Stanisławowie.
Próbując dowiedzieć się, dlaczego Niemcy zabili jej dawnych kolegów z Uniwersytetu Lwowskiego, a także przyczyn rozstrzelania polskich intelektualistów w Stanisławowie, Karolina znalazła się w kręgu podejrzeń Niemców. W maju 1942 roku została aresztowana. Dzięki petycji włoskiej rodziny królewskiej do najwyższych władz Rzeszy, Karolinie udało się uniknąć rozstrzelania. Do kwietnia 1945 roku działaczka na rzecz praw człowieka była przetrzymywana w obozie koncentracyjnym Ravensbrück, znanym również jako „Piekło Kobiet”. Karolina została zwolniona z obozu dzięki interwencji Czerwonego Krzyża.
Podczas uwięzienia w obozie Karolina nadal prowadziła tajne wykłady dla kobiet.
Włochy
Po wyzwoleniu z obozu Karolina Lanckorońska osiadła w Rzymie.
Poprzez założoną organizację, „Fundację Lanckorońskich”, kobieta opiekowała się studentami, którzy przyjeżdżali do Włoch z Polski. Karolina opiekowała się również swoimi przyjaciółmi z polskiej inteligencji, którzy mieszkali w Polsce i we Lwowie.
Wraz ze swoimi współpracownikami Karolina Lanckorońska otworzyła Polski Instytut Historyczny w Rzymie, gdzie publikowała badania nad historią Polski.
Od 1951 roku była profesorem na Polskim Uniwersytecie na Obczyźnie w Londynie.
W swojej biografii Karolina Lanckorońska wspomina o licznych spotkaniach z osobistościami świata kultury, nauki i polityki. Wśród tych kontaktów ważne miejsce zajmuje papież Jan Paweł II (Karol Wojtyła).
Obywatelka Polski
Po wojnie socjalistyczna Polska odebrała Karolinie Lanckorońskiej obywatelstwo. Sama kobieta twierdziła, że jest obywatelką polską i jest Polką z narodowości.
Dopiero po upadku reżimu komunistycznego zasługi Karoliny Lanckorońskiej dla kultury polskiej i europejskiej zostały oficjalnie uznane w Polsce. Wtedy też działaczce na rzecz praw człowieka został zwrócony paszport i obywatelstwo. 90-letnia kobieta nigdy jednak nie była w stanie wrócić do Polski. Utrzymywała jednak stały kontakt z ojczyzną.
Karolina miała ścisłe związki i kontakty z Krakowem. Przekazała miastu kolekcję obrazów z rodzinnego dziedzictwa. Była również doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego, a także laureatką nagrody „Cracoviae Merenti”, którą otrzymała dzięki wsparciu finansowemu wykładowców i studentów UJ za pośrednictwem “Fundacji Lanckorońskich”.
Mecenas nauki i kultury oraz wielka intelektualistka zmarła 22 sierpnia 2002 roku w Rzymie w wieku 102 lat.
Karolina Lanckorońska pozostaje jedną z najwybitniejszych postaci polskiej kultury i historii, przykładem integracji intelektu, moralności i patriotyzmu.