Maria Jarema, choć urodziła się na terenie współczesnego obwodu lwowskiego (Ukraina), całe swoje życie poświęciła rozwojowi sztuki w Polsce. Nazywana jest jedną z najsłynniejszych osobistości artystycznych w kraju pierwszej połowy XX wieku, a jej awangardowe prace do dziś przyciągają uwagę miłośników sztuki – podaje krakowchanka.eu.
Pomimo tego, że Maria Jarema przez całe życie współpracowała z różnymi grupami artystycznymi, miała różnych mentorów i zgłębiała różne poglądy na twórczość, posiadała swój własny, niepowtarzalny styl, dzięki któremu jej prace można łatwo rozpoznać wśród setek innych.
Jak wyglądało życie Marii Jaremy, jak tworzyła wybitna polska artystka i inne ciekawostki na jej temat – przeczytajcie w poniższym materiale.
Edukacja i początek działalności
Niewiele wiadomo o dzieciństwie i młodości Marii Jaremy. Urodziła się w listopadzie 1908 roku w małym miasteczku Stary Sambor w obwodzie lwowskim na Ukrainie, ale spędzała tam bardzo mało czasu. Praktycznie całą swoją młodość i życie spędziła w Krakowie, mieście, które nazywała domem.
Maria od najmłodszych lat była zafascynowana sztuką, dużo czytała i studiowała różne techniki. Wybór miejsca studiów był więc oczywisty – Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie była wówczas jedną z najsłynniejszych i najlepszych uczelni w kraju, gdzie można było opanować sztukę pod okiem wybitnych pedagogów. Tam Maria Jarema miała szczęście uczyć się rzeźby u wybitnego Xawerego Dunikowskiego. Wydawało się, że będzie zajmować się rzeźbą, ale los potoczył się inaczej.
Okres twórczości Marii Jaremy przed wybuchem II wojny światowej był bardzo bogaty. W tym czasie nadal zajmowała się rzeźbą, tworzeniem kostiumów i scenografii. Równolegle z działalnością artystyczną była bardzo aktywną działaczką społeczną – wiadomo, że należała do awangardowej i radykalnej partii „Grupa Krakowska”, która działała jako studenckie stowarzyszenie artystyczne w Krakowie. W skład grupy wchodziło wielu wybitnych artystów tamtych czasów – m.in. Leopold Lewicki, Stanisław Osostowicz i Jonasz Stern. Co ciekawe, w okresie odwilży po zakończeniu wojny w 1957 roku to właśnie Maria Jarema zainicjowała wznowienie działalności wspólnoty, która została zatrzymana w latach wojny.
Warto też dodać kilka słów o działalności samej „Grupy Krakowskiej”. W zasadzie studenci-artyści zjednoczyli się tam wokół sprzeciwu wobec tradycjonalistycznych metod nauczania na ASP i konserwatywnego krakowskiego środowiska artystycznego. Stowarzyszenie to nigdy nie miało jednego programu artystycznego, dlatego w twórczości członków społeczności można dostrzec różnorodne źródła inspiracji, począwszy od kubizmu, a skończywszy na awangardzie, którą wybrała dla siebie Maria Jarema.
Działalność artystki po II wojnie światowej
II wojna światowa nieco zahamowała rozwój twórczości Marii Jaremy. W tym czasie kontynuowała, choć już nie tak aktywnie, działalność artystyczną, znajdując podobnie myślących entuzjastów w środowisku młodych artystów działających w Krakowie. Równolegle Maria Jarema współpracowała z kilkoma różnymi teatrami, w szczególności z Teatrem Cricot.
W tym samym czasie nastąpiło pewne przewartościowanie sztuki. Po 1945 roku postanowiła spróbować swoich sił w malarstwie, zaczynając od drobnych rysunków gwaszem i akwarelą. Wówczas pojawiły się jej znane prace o wyraźnych nutach groteski – prace „Koniki”, „Tancerki” i inne. Obrazy te wyróżniają się szczególnymi aluzjami i niedopowiedzeniami.
Jednak wkrótce świat pełnej fantazji i gry wyobraźni znudził Marię i w swojej twórczości przeszła do rzeczywistości widzialnej. Można to zobaczyć w dziele „Ptaki”.
Po 1951 roku Maria Jarema posługiwała się techniką monotypii. Technikę tę połączyła z olejem, co pomogło jej stworzyć jeden z jej najsłynniejszych cykli – „Penetracje” i „Rytmy”.
W 1958 roku Maria Jarema miała zaszczyt reprezentować Polskę na Biennale w Wenecji, jednej z czołowych wystaw sztuki współczesnej. Już pośmiertnie, w 1958 roku, jej prace zostały zaprezentowane na Biennale Sztuki Współczesnej w São Paulo.
Wybitny artystka awangardowa zmarła w 1958 roku w Krakowie. Została pochowana na Cmentarzu Salwatorskim.
Współcześni mogą podziwiać dzieła Marii Jaremy w wielu polskich muzeach. Na przykład w Krakowie, Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu i Łodzi. Największa wystawa jej prac znajduje się w Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie.
Maria Jarema jako bojowniczka o prawa kobiet
Oprócz ogromnego dziedzictwa artystycznego pozostawionego przez Marię Jaremę, jej twórczość postrzegana jest jako sposób walki o prawa kobiet. Choć jej twórczość artystyczna nie była bezpośrednią wypowiedzią na rzecz równouprawnienia, była aktywną przedstawicielką awangardy i propagatorką nowych idei w sztuce.
To właśnie jej udział w środowisku artystycznym i tworzenie dzieł awangardowych niektórzy badacze traktują jako jedną z form popierania idei równości i praw kobiet. Była częścią środowiska, w którym dyskutowano o wszystkich palących problemach społeczeństwa, które przez pryzmat sztuki rozważało tematykę równości płci. Promowanie nowych idei, odmienne spojrzenie na budowę świata – to są sposoby, dzięki którym przedstawicielki ruchu feministycznego dążyły do sprawiedliwości.