Kopiec Piłsudskiego to dla wszystkich mieszkańców Krakowa jest szczególnym miejscem, które upamiętnia walkę narodu polskiego o niepodległość. Zachowuje ziemię wielu bitew, które miały miejsce od 1794 do 1920 roku. Przeniesiono tam także ziemię z pól bitewnych II wojny światowej. Kopiec ten nazywany jest także Kopcem Niepodległości. Dlatego uhonorowani zostają także ludzie, którzy stworzyli ten niezwykły pomnik chwały. Wśród specjalistów, którzy zbudowali ten wyjątkowy kopiec, znajduje się nazwisko utalentowanej architektki i projektantki Aliny Scholtz. To ona w 1937 roku opracowała koncepcję zazielenienia kopca, co pozwoliło zachować jego niezwykłe piękno na długie lata – pisze krakowchanka.eu.
Alina Scholtz: marzenia i talenty
Alina Zofia Scholtz urodziła się we wrześniu 1908 roku w Lublinie, od dzieciństwa wykazywała zainteresowania ogrodnictwem i uprawą kwiatów. W wieku 10 lat rodzice wysłali ją do gimnazjum żeńskiego, które ukończyła w 1926 roku. Dobra wiedza i miłość do roślin pomogły jej znaleźć pracę w miejscowej szkółce roślin. Początkowo zamierzała studiować historię sztuki, jednak szybko zmieniła plany i złożyła dokumenty na Wydział Ogrodniczy SGGW w Warszawie.
W 1928 roku praktyki w Zakładzie Doświadczalnym w Skierniewicach przyniosły dziewczynie wiele przydatnych rzeczy. Zajęcia prowadził znany badacz Franciszek Krzywda-Polkowski. Praca ta tak bardzo zafascynowała Alinę, że w 1930 roku zrobiła sobie przerwę w nauce, aby lepiej poznać doświadczenia swoich kolegów za granicą. Swoją pierwszą wizytę w Wielkiej Brytanii zaplanowała zaczynając od tak popularnych ogrodów jak Dartington Hall w Devon, Dawyck Botanic Gardens w Scottish Borders niedaleko Publisher i Sutton Place w Surrey. Kiedy wróciła do ojczyzny, zaskoczyła wykładowców swoją pracą dyplomową. Alina przedstawiła projekt Zamku Królewskiego w Warszawie. Rezultatem jej wysiłków były wysokie oceny wykładowców i dyplom inżyniera ogrodnika, który uzyskała w 1932 roku.
Sukces i kariera
Alina Scholtz znana jest w Polsce jako architektka krajobrazu, pionierka w tej dziedzinie. Projektowała nowe parki i tereny zielone z uwzględnieniem klimatu i warunków naturalnych Polski. Dużo czasu poświęciła badaniom i pracy naukowej. W 1933 roku została asystentką w Zakładzie Architektury i Parkoznawstwa SGGW w Warszawie. Dla kobiety w tamtych czasach była to znacząca kariera. W latach 1933-1939 zaproponowano jej udział w tak ważnych projektach, jak Pałac Brühla w Warszawie, tereny zielone toru wyścigów konnych na Służewcu.
Razem ze swoim nauczycielem, profesorem Krzywdą-Polkowskim, stworzyła projekt parku w Żelazowej Woli. W 1938 roku Alina została zaproszona do Związku Urbanistów Polskich, gdzie szybko dała się poznać jako jedna z najaktywniejszych członkiń. Słynny specjalista Romuald Gutt zaprosił utalentowaną kobietę do wspólnej pracy nad stworzeniem kopca Piłsudskiego. Rozumiał doskonale, jak ważne jest to zadanie i uznał, że bez niezwykłych talentów Pani Aliny będzie mu trudniej sprostać temu wyzwaniu.
Jak wzniesiono kopiec Piłsudskiego?
Aby zrozumieć wagę tego projektu, warto przypomnieć, dlaczego miejsce to stało się święte nie tylko dla mieszkańców Krakowa, ale i całej Polski. Kopiec Piłsudskiego położony jest na wzgórzu Sowiniec w Lasku Wolskim. Józef Piłsudski wywalczył niepodległość Polski w 1918 roku i dołożył wszelkich starań, aby zachować te osiągnięcia. W 1934 roku postanowiono zbudować kopiec ku jego czci, prace trwały 3 lata.
To największy kopiec w Polsce – ma prawie 34 metry wysokości, średnica u podstawy wynosi 111 metrów. Budowę nadzorował Związek Legionistów Polskich, który pragnął uczcić pamięć Polaków o niepodległość kraju. Co ciekawe, budowę kopca rozpoczęto w sierpniu 1934 roku – w 20. rocznicę wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej Legionów z krakowskich Oleandrów.
Udział projektantki krajobrazu
Projektantem niezwykłego pomnika był inżynier Franciszek Mączyński, a przewodniczącym komitetu budowy został pułkownik Walery Sławek. Fundusze na budowę zbierano na terenie całego kraju, a do pracy włączyli się nie tylko mieszkańcy Krakowa i okolicznych miast, ale także wielu innych miejscowości. Zadaniem pani Aliny i pana Gutta było zadbanie o to, aby kopiec oraz otaczający go teren zachowały atrakcyjny wygląd, cieszyły oko zielenią i oryginalną formą.
Alina Scholtz przeprowadziła analizę terenu, opracowała projekt działki i dobrała najlepsze rośliny. Musiała także rozwiązać kwestie oświetlenia, pracować z rysunkami technicznymi, kosztorysami i dokumentami. Ponadto musiała kontrolować pracę na każdym etapie. Włożono wiele wysiłku i rezultat tego widać. Kopiec Piłsudskiego od dziesięcioleci pozostaje wizytówką Krakowa i obiektem zachwytu dla tysięcy turystów, którzy go stale odwiedzają. Po wspólnej pracy nad powstaniem kopca architekt Romuald Gutt zaprosił Alinę Scholtz do pracy nad projektem majątku Zułów, w którym urodził się Józef Piłsudski. Następnie współpracowali przy zazielenieniu terenu willi przy ulicy Kieleckiego w Warszawie, w 1937 roku praca ta została nagrodzona srebrnym medalem na Wystawie Światowej w Paryżu.
Ciekawe powojenne projekty pani Scholtz
Podczas II wojny światowej utalentowana projektantka pracowała jako ogrodniczka i opiekunka terenów zielonych w Żelazowej Woli. Następnie powróciła na swoją posadę w SGGW już jako adiunkt. Wspólne zasługi jej i pana Gutta znów zostały docenione. Zwrócił się do nich pułkownik Jan Mazurkiewicz z prośbą o zaprojektowanie cmentarza Powstańców Warszawskich. Stworzyli szeroką aleję główną z kaplicą-mauzoleum i dekoracyjnym rozmieszczeniem grobów. Następnie pracowali nad pomnikiem na cmentarzu w Palmirach oraz wieloma innymi interesującymi zleceniami architektonicznymi.
W 1946 roku Alina Scholtz została członkiem Stowarzyszenia Architektów Polskich, a 2 lata później jedną ze współzałożycielek Międzynarodowej Federacji Architektów Krajobrazu. W 1949 roku pani Alinie zaproponowano pracę w Pracowni Zieleni przy Biurze Odbudowy Stolicy. To była bardzo interesująca praca. Pani Alina pracowała przy projektach tworzenia terenów zielonych, planując i projektując nowe tereny rekreacyjne, ogrody i parki. Wspólnie z panem Guttem owocnie pracowali nad odbudową Ogrodu Saskiego. Z kolei w 1959 roku architektka Scholtz przyłączyła się do tworzenia warszawskiego „Parku Ludowego”, w skład którego wchodziły aż 3 parki w wąwozie Wisły w województwie małopolskim.
Ostatnie szlify w architekturze i projektowaniu
Z roku na rok zamówienia stawały się coraz trudniejsze, ale pani Alinie nie brakowało chęci do podejmowania się nowych wyzwań. Wraz z doświadczonymi mistrzami architektury Zbigniewem Karpińskim i Jerzym Kowarskim zaprojektowała ogród Ambasady RP w Pekinie. Razem z dobrym przyjacielem panem Guttem, Wiesławem Nowakiem i Tadeuszem Zielińskim opracowali opcje ogrodu przy Ambasadzie RP w Korei Północnej. Zadanie komplikował fakt, że należało wziąć pod uwagę nie tylko warunki pogodowe, ale także cechy narodowej kultury wybranych krajów. I zespół skutecznie sobie z tym poradził.
W 1964 roku Alina Scholtz została koordynatorką sekcji architektury krajobrazu Związku Architektów Polskich. Rok później została wybrana do Komisji Weryfikacyjno-Artystycznej. W lipcu 1979 roku utalentowana projektantka otrzymała status „Twórcy”. Pani Alina przeżyła długie, ciekawe i owocne życie. Zmarła w lutym 1996 roku w Warszawie, pozostawiając po sobie wiele wspaniałych ogrodów, parków i krajobrazów, które zdobią miasta Polski w XXI wieku.